Ile jest (a w zasadzie może być) pszczół miodnych?

I jak hipotetycznie ich liczba mogła zmieniać się w czasach historycznych?


źródło wykresu: https://biology.stackexchange.com/questions/9386/how-many-honeybees-are-there-and-how-has-the-number-changed-across-time


1 miliard rodzin pszczelich (przy 10 0000-50 000 pszczół na ul to jest 10-50 bilionów pszczół).


Pszczoły zarządzane (niekoniecznie hodowlane*): 100 milionów uli.

Wyliczone na podstawie danych krajowych pochodzących z FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa), uzupełnionych w przypadku kilku krajów, w których działają Apiservices. W 2011 r. zarządzano około 80 milionami uli. Ponieważ FAO nie posiada żadnych danych dla niektórych państw, a część państw nie przekazuje pełnych danych (na przykład dane z USA nie obejmują uli utrzymywanych w celach zapylania i uli utrzymywanych przez drobnych hobbystów), rozsądnie jest oszacować globalną liczbę rodzin pszczelich zarządzanych w ulach na 100 mln (oznacza to korektę liczby FAO o 128 %). (Aizen and Harder 2009)

Pszczoły bytujące na dziko: 900 milionów rodzin.

Dzikie i zdziczałe gniazda Apis mellifera są trudne do policzenia za pomocą bezpośredniej obserwacji. Jaffe i in. w 2010 zastosowali metodę genetyczną pobieranych próbek. Zaobserwowali również dość silną korelację między całkowitą liczbą uli (zarządzanych i dzikich) na kilometr kwadratowy, a średnią roczną temperaturą obszaru. Do wyliczenia ilości rodzin została wykorzystana średnia z danych określająca szacunek "zdolności produkcyjnych uli" w rozbiciu na kraje przy użyciu powierzchni gruntów (choć bardzo ogólnej) i średniej rocznej temperatury. Następnie została odjęta liczba zarządzanych uli od ich sumarycznej zdolności produkcyjnej w celu oszacowania gniazd dzikich.

Chociaż metoda ta prawdopodobnie przecenia duże, zimne kraje i nie docenia krajów afrykańskich, wydaje się, że w porównaniu z literaturą nie jest to nieracjonalne oszacowanie. W skali globalnej z wzoru tego wynika szacunkowa liczba 984 mln dzikich gniazd. Biorąc pod uwagę fakt, że obszar wliczanego lądu obejmował także pustynię i inne nieodpowiednie dla pszczół siedliska, rozsądne wydawało się zaokrąglenie w dół do 900 milionów jako hipotetyczny końcowy szacunek.


1961-2011

Statystyki FAO sięgają 1961 r. Uwzględniono ich dane z korektą 128% dla każdego roku. Założono, że w tym czasie liczba dzikich rodzin pozostała praktycznie niezmieniona, na poziomie 900 milionów, ponieważ wcześniej została określona przez średnią temperaturę i powierzchnię ziemi, które zasadniczo nie uległy zmianie.**

1650-1961

Ten okres reprezentuje globalizację Pszczoły miodnej. Przed 1600 rokiem nie istniały żadne pszczoły Apis mellifera poza ich pierwotnym zasięgiem (Eurazja Zachodnia i Afryka). Jednak po wprowadzeniu na nowe tereny w Ameryce Północnej (XVII w. - pierwsze historyczne ule w USA to 1622 r.), Ameryce Południowej (XVIII w.), Australii (XIX w.) i Azji Wschodniej (XX w.), Apis mellifera szybko rozprzestrzeniła się zarówno w populacje zarządzane, jak i bytujące całkiem na dziko (Crane 1999).

Jako szacunek dotyczący okresu przed 1650 rokiem wykorzystano czynnik pojemności dostępnego lądu (PDL) pierwotnego zasięgu Apis mellifera (tylko około 35% pojemności kuli ziemskiej, czyli 350 milionów uli). Następnie założono geometryczny wzrost o około 2% na dekadę w dostępnej powierzchni lądowej, ponieważ w tym czasie jednak rozwijało się pasiecznictwo / pszczelarstwo i bartnictwo.

Aby oszacować liczbę zarządzanych pszczół w tym okresie, założono stosunek liczby ludzi do liczby uli na poziomie 35:1***, a następnie ekstrapolowano liczbę uli w oparciu o historyczne szacunki populacji ludzkiej, pomnożone przez PDL na dekadę. Szacunkowa liczba w 1650 r. wyniosła 5 milionów zarządzanych rodzin pszczelich.

*Pszczoły hodowlane są to pszczoły poddane selekcji na pożądane użytkowe cechy. Czyli jest to tzw. sztuczna selekcja. Sam proces zarządzania pszczołami, przetrzymywania i ich chowania w ulach nie czyni z nich organizmów hodowlanych poddanych takiej selekcji zmieniającej ewolucyjnie organizmy w kierunku pożądanym przez hodowców. Podobnie jak przetrzymywanie mrówek w formikarium, czy pszczół meliponów w dedykowanych im ulach, nie czyni z nich zwierząt hodowlanych. Na przykład wciąż wiele z pszczół miodnych zarządzanych w ulach i bytujących poza kontrolą na terenie Polski posiada dzikie cechy fenotypowe i behawioralne oraz dziką genetykę. (Oleksa i in. 2011 / 2013)

**Mimo że odnotowano, iż choroby, szkodniki i pestycydy wpływają na dzikie populacje, nie ma na ten temat żadnych solidnych całościowych danych i analiz. Na przykład odnotowano, że zdziczałe populacje pszczoły miodnej Apis mellifera mellifera i A. m ligustica w USA zmniejszyły się, ale w tym samym czasie zdziczałe populacje pszczół miodnych zafrykanizowanych (hybrydy Apis mellifera) szybko się rozprzestrzeniały. Nawet przy 90% stratach w USA, Kanadzie, Japonii i Europie (obszary dotknięte warrozą powodowaną przez inwazyjny organizm: dręcz pszczeli - Varroa destructor) szacunki zmniejszyłyby się tylko o około 10%. Możliwe jest jednak również, że zmiany w użytkowaniu gruntów mogły w znacznym stopniu wpłynąć na populacje pszczół zdziczałych (Moritz i in. 2007).

***To nie jest do końca zgadywanka. Najpierw obliczono stosunek ludzi do posiadanych uli dla okresu 1961-2011. Stosunek ten wzrastał. W 2011 roku było 71 osób na rodzinę, a w 1961 roku 47. Początkowo zakładano, że tempo zmian tego stosunku jest stałe, ale doprowadziło to do nierealistycznie dużych szacunków dla historycznie zarządzanych uli. Wskaźnik ten jednak wyraźnie wzrastał (tylko, być może w sposób nieliniowy), więc zdecydowano się na kompromis w sprawie liczby mniejszej niż 47 i większej niż 4, czyli 35. Dało to realistyczny szacunek 5 milionów uli w 1650 r. w porównaniu z około 20 milionami obecnie dla Eurazji i Afryki Północnej (wyłączając Afrykę Subsaharyjską, gdzie zbiory dzikich rodzin pozostają wciąż istotne i prawdopodobnie były jeszcze większe w przeszłości).


Pszczelarstwo nowoczesne - Jacek Merc

W tym odcinku podkastu o swoim pszczelarstwie opowie pszczelarz zawodowy nonkonformista Jacek Merc z gospodarstwa pasiecznego Gypsy Bees. Pszczelarz z dwudziestoletnim doświadczeniem. Zwolennik pszczelarstwa nowoczesnego na ulach korpusowych i jednościennych. Jeździ ze swoimi pszczołami w poszukiwaniu, jak to nazywa: "dzikiego miodu". Zimą w wolnych chwilach chłonie nową wiedzę. Latem selekcjonuje swoje pszczoły na tolerancję na Varroa destructor (dręcza pszczelego). Jego oczkiem w głowie jest utrzymywanie eksperymentalnego pasieczyska bez leczenia. Serdecznie zapraszam na tę ekskluzywną opowieść w dwóch odsłonach. Oto część pierwsza.

Dodatkowe głosy: Lamia Merc oraz pies Rysio.
Zdjęcie do ilustracji: Filip Senakiewicz

Rozdziały:
  • 01:20 Reportaż z pasieki
  • 07:40 Nowoczesny system ulowy LN3/4
  • 18:07 Wolna zabudowa
  • 20:51 Trutnie - "super ruchacze"
  • 23:22 Selekcja hodowlana
  • 27:46 Selekcja na dręcza
  • 30:10 Pszczoły dręczą dręcza
  • 34:15 Środki lecznicze
  • 40:17 Pasieka eksperymentalna
  • 48:57 Porady dla początkujących
Jeżeli spodobał się Tobie odcinek możesz mi coś wrzucić na kawę, piwo, czekoladę albo hemolimfę czy ciało tłuszczowe, aby dorzucić mi energii do pieca do robienia regularnie kolejnych odcinków: https://www.paypal.com/cgi-bin/webscr?cmd=_s-xclick&hosted_button_id=SPVUJ3CP6NU2Q&source=url
System Langstroth 3/4
Pierwszy historyczny jednościenny ul Merca w systemie Apipol z 2000 roku
Warroza i Gypsy Bees. fot: Filip Senakiewicz

Pszczelarskie open-source - Krzysztof Smirnow

Zapraszam na jedenasty odcinek podkastu Radio Warroza. Moim gościem jest Krzysztof Smirnow: pszczelarz hobbysta, websterysta, aktywny bloger pszczelarski i informatyk z zawodu. Zakochany w metodach pszczelarskich Amerykanina Kirka Webstera. Tłumacz jego tekstów na język polski. Wreszcie przedstawiciel Stowarzyszenia Pszczelarstwa Naturalnego Wolne Pszczoły. Rozmawiamy o historii współpracy człowieka z pszczołami i o wpływie pszczół na człowieka. O różnicach w pszczelarstwie polskim i amerykańskim, a także o koncepcji open-source, której Krzysztof jest zwolennikiem, zarówno w świecie oprogramowania systemów komputerowych oraz w podejściu do specyficznie rozumianego pszczelarstwa. Dopytuję także o co chodzi Wolnym Pszczołom.

Blog Krzysztofa i strona pasieki: http://zapiski.pasieka.smirnow.eu/
Strona Wolnych Pszczół: http://wolnepszczoly.org/
Marcus Terentius Varro (116 – 27 p.n.e.) „Res Rusticae (Country Matters)” po angielsku: https://en.wikisource.org/wiki/Res_Rusticae_(Country_Matters)
Roger Patterson „Bee Fever (Gorączka pszczela) po angielsku: http://dave-cushman.net/bee/beefever.html

Rozdziały:
  • 00:01:27 Dyletant z wyboru
  • 00:10:43 Blog i archeo-pszczelarstwo
  • 00:19:56 Pszczelarstwo w starożytnym Rzymie
  • 00:28:05 Potężny niszczyciel
  • 00:34:11 Open-source w pszczelarstwie
  • 00:50:00 Pszczelarstwo amerykańskie
  • 01:03:43 Kirk Webster
  • 01:14:25 Wolne Pszczoły
  • 01:23:38 Wpływ pszczół na człowieka
  • 01:32:44 Dzika czy udomowiona
Jeżeli spodobał się Tobie odcinek możesz mi coś wrzucić na kawę, piwo, czekoladę albo hemolimfę czy ciało tłuszczowe, aby dorzucić mi energii do pieca do robienia regularnie kolejnych odcinków: https://www.paypal.com/cgi-bin/webscr?cmd=_s-xclick&hosted_button_id=SPVUJ3CP6NU2Q&source=url

Rafał Szyrszeń - Pszczoła dobra

Zapraszam na okrągły dziesiąty odcinek podkastu Radio Warroza. Moim gościem jest Rafał Szyrszeń: sadownik eksperymentator, pszczelarz hobbysta, jutuber, doktorant Katedry Sadownictwa i Pszczelnictwa na Wydziale Biotechnologii i Ogrodnictwa Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Rafał gospodaruje na terenie obszaru hodowli zachowawczej pszczoły linii dobra na terenie gmin Tymbark i Dobra. Rozmawiamy o historii i charakterystyce pszczoły dobrej oraz o organizacji obszaru hodowli zachowawczej tej pszczoły. Na koniec Rafał zdradza swoje sekrety autorskiego hodowlanego projektu eksperymentalnego dotyczącego krzyżowania borówek.

Strona Rafała: https://zielony-umysl.weebly.com
Kanał YT: https://www.youtube.com/channel/UCMsifJUY8yQpT2CxJ7qo6kQ
Uchwała sejmiku dotycząca obszaru hodowli zachowawczej: http://edziennik.malopolska.uw.gov.pl/GetActPdf.ashx?year=2015&book=0&position=2476


Rozdziały:
  • 04:05 Obszar zachowawczy
  • 16:40 Charakterystyka pszczoły linii dobra
  • 31:20 Problemy hodowlane
  • 36:40 Krzyżowanie borówek
  • 41:45 Zakończenie

Jeżeli spodobał się Tobie odcinek możesz mi coś wrzucić na kawę, piwo, czekoladę albo hemolimfę czy ciało tłuszczowe, aby dorzucić mi energii do pieca do robienia regularnie kolejnych odcinków: https://www.paypal.com/cgi-bin/webscr?cmd=_s-xclick&hosted_button_id=SPVUJ3CP6NU2Q&source=url
mapa obszaru zachowawczego linii dobra
Mapa obszaru zachowawczego, źródło: DZIENNIK URZĘDOWY
WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO
Krajobraz obszaru zachowawczego linii dobra
Krajobraz obszaru zachowawczego, fot: Rafał Szyrszeń
Rafał przed ulem przy grządce eksperymentalnej
Hodowca z konewką
Prace nad krzyżowaniem borówek